De laatste jaren komen orka’s steeds vaker in het nieuws vanwege hun opmerkelijke gedrag in de buurt van boten. Het aantal rapporten over aanvallen op passerende schepen in de Straat van Gibraltar is vanaf 2020 explosief gestegen, met meer dan 600 incidenten. Dit fenomeen roept vragen op over de oorzaken van dit gedrag en de gevolgen voor zowel haaien als mensen. Wetenschappers beginnen nu langzaam de puzzel te ontrafelen.
Het gedrag van orka’s lijkt vooral te worden aangedreven door een mix van speelsheid en veranderingen in hun milieu. Experts suggereren dat de toegenomen prooidichtheid, zoals tonijn, hen meer energie en tijd biedt om met hun omgeving te spelen. Dit heeft geleid tot een ongekende interactie met boten, waarbij vooral jonge orka’s betrokken zijn die met de roeren van de schepen spelen, zonder zich bewust te zijn van de mogelijke schade.
En kort:
- Steeds meer orka-aanvallen op boten, vooral rond Spanje en Marokko.
- Meer dan 600 incidenten sinds 2020, met meerdere gezonken boten.
- Gedrag wordt primair gezien als speelsheid, zonder opzettelijke agressie.
- Toename van prooidieren zoals tonijn kan de oorzaak zijn.
- Jongere orka’s zijn het meest betrokken bij deze incidenten.
Wat weten we over deze orka-aanvallen?
Recent onderzoek heeft aangetoond dat een specifieke groep van ongeveer 15 orka’s, voornamelijk jonge dieren, verantwoordelijk is voor het merendeel van de interacties met boten. Deze orka’s naderen vaak rustig de schepen en botsen er vervolgens tegenaan. Dit gedrag kan ernstige gevolgen hebben, zelfs voor kleinere boten, en leidt soms tot het zinken van deze schepen.
De rol van voedselketens en territorium
De veranderingen in het gedrag van orka’s zijn nauw verbonden met de ecologie van de regio. Het toenemende aantal prooidieren in de nabijheid van de Iberische kust biedt hen meer kansen. Voorheen moesten ze harder strijden om voedsel, maar nu kunnen ze zich mogelijk vervelen en hun energie gebruiken om met schepen te interageren. Dit roept de vraag op of dit gedrag nu een blijvend patroon wordt of dat het slechts een tijdelijke fase is.
Waarom zijn deze aanvallen toegenomen?
Een van de meest opwindende theorieën over dit fenomeen is dat het gedrag van orka’s zich verspreidt binnen de groep. Wanneer één orka een schip benadert en met een roer speelt, kunnen andere orka’s volgen en hetzelfde gedrag overnemen. Dit kan verklaren waarom de incidenten zo snel toenemen, aangezien meer dieren dit gedrag imiteren.
Impact op de coexistentie met mensen
Hoewel er tot nu toe geen mensen gewond zijn geraakt bij deze incidenten, blijven de gevolgen serieus voor zowel de orka’s als de scheepvaart. De sterke reputatie van orka’s als predatoren en hun dominantie in de oceanen maakt het belangrijk om te begrijpen hoe deze interacties zich ontwikkelen en wat hun impact is op de voedselketen en territorium-gedrag in de zee.
Wat betekent dit voor de toekomst?
Samen met de toegenomen schommelingen in hun gedrag, geeft de opkomst van dergelijke incidenten een kans tot het heroverwegen van protectieve maatregelen en regelgeving in gebieden waar orka’s actief zijn. Het is essentieel dat regionale autoriteiten, wetenschappers en zeilers samenwerken om educatie en preventie te waarborgen, zodat een veilige co-existentie mogelijk blijft.
